Vrijheid. Waar vier je dat?

Vandaag is voor Nederland een dag van herdenken. Morgen vieren we onze vrijheid. Dit jaar geen collectieve vrije dag. Op geheel Nederlandse wijze beperken we dat tot één keer in de vijf jaar. De Fransen hebben dat beter geregeld: op 8 mei krijgt daar iedereen de hele dag de ruimte om het Fête de la Victoire te vieren. Ieder jaar, ononderbroken. Het bevrijdingsfeest staat ook in de overzeese gebiedsdelen en zelfs de voormalige koloniën delen jaarlijkse op de agenda. Al betwijfel ik of ze in Quebec en Frans-Polynesië  volgende week donderdag massaal naar de optredens van de lokale BLØFs, Douwe Bobs, Van Velzens of (jaja) De ZotteZusjes gaan luisteren. Wellicht schudden ze daar al dansend symbolisch nog maar eens een keertje het Franse koloniale juk van de schouders. Ondertussen valt er in de voormalige Franse kolonie “Staat van Damascus” helaas helemaal niets te vieren.

Hoe vieren wij onze vrijheid? En vooral: waar? Thuis, op een bevrijdingsfestival of in de showroom van de autodealer? Of gewoon op je werk dus. Eergisteren kreeg een man de vrijheid terug: Volkert van der G. 12 jaar geleden veroordeeld tot een straf van 18 jaar. Tweederde van zijn straf zit erop. En dat is in ons land reden om iemand (bij goed gedrag) te ontslaan uit de gevangenis. Er is wel een hele trits beperkende voorwaarden aan zijn vrijheid verbonden. Op radio en tv ging het om de vraag: waar is volkert nu? En op internet lijkt de klopjacht geopend. De vraag is dat ook niet of Volkert wordt gesignaleerd. Maar wanneer? En waar houdt hij zich op?

Zelf weet ik nog precies waar ik was en wat ik deed op 6 mei 2002. Ik bevond me op de eerste verdieping van Stal 36 in Zwolle. Daar woonden we samen met een aantal gezinnen en jongeren samen in één groot monumentaal huis. Onze gezamenlijke keuken moest worden gepimpt. En aan mij de eervolle taak om de nieuwe tafels te lakken. Het was net na het eten. Eén van de jongeren kwam hijgend de trap op en stormde de kamer binnen: Pim Fortuyn is neergeschoten. Ik was geen Fortuynist. Maar ik had wel genoten van zijn optreden 2 maanden eerder tijdens het debat na afloop van de gemeenteraadsverkiezingen (vanaf 43:20 minuten, verplichte kost voor bestuurskundigen). Vooral de manier waarop Fortuyn de gevestigde paarse orde op geheel eigen wijze in de gordijnen had gejaagd. Toenmalig VVD-voorman Dijkstal kon het niet meer verdragen. Hij verliet het debat voortijdig met als smoes dat zijn chauffeur stond te wachten. En PvdA-er Ad Melkert. Hij zat de hele tijd onderuit gezakt, weigerde consequent Fortuyn aan te kijken. En trok een gezicht alsof hij zich de hele avond had gelaafd aan de citroensap. Ad verdween spoorslags naar het buitenland.

Ik houd mijn hart vast. Vrijdag was er een demonstratie in Rotterdam. Georganiseerd door de broer van Fortuyn en Pims voormalige chauffeur. Ook de PVV-fractie was ruimschoots vertegenwoordigd. 

Een aantal demonstranten droeg een tshirt met daarop de tekst “Jachtseizoen geopend op 6 mei 2014”. Daaronder een afbeelding van het gezicht van Volkert van der G. Het daarop aangebrachte vizier markeert exact de plek waar de kogel de schedel moet binnendringen: precies tussen de ogen. Ik huiver.

 Vrijheid is een groot goed. Vrijheid om een eigen politieke partij op te richten. Vrijheid om te demonstreren. Vrijheid van meningsuiting. Vrijheid om te geloven.

En juist 5 mei geeft aan dat vrijheid één van de pijlers is waarop onze rechtstaat is gebouwd. Maar niet de enige pijler. Toen onze oosterburen in 1940 onze landsgrenzen overschreden, werd onze vrijheid beperkt. Vijf jaar leefden wij onder autoritair gezag. Geen verkiezingen, geen vrijheid. Wel angst en onzekerheid. We zijn nog steeds collectief blij met de bevrijding van Nederland. We kregen onze vrijheid terug. En wat doen we met die vrijheid? Geeft het ons de vrijheid om anderen (wat die ook voor verschrikkelijks op hun kerfstof hebben!) angst aan te jagen? Kan de ene moord de andere rechtvaardigen? Ik ben blij met de rechtstaat waarin ik leef. Vast geen onfeilbare rechtstaat. Wel een rechtstaat waarin we samen hebben afgesproken dat we niet accepteren dat de ander geweld wordt aangedaan. Ik ben zeker geen aanhanger van Geert Wilders. Toch is het in zekere zin goed dat de op democratische wijze verkozen PVVfractie aanwezig was gisteren. Dit bood hen de mogelijkheid de demonstranten te wijzen op de waarden en grenzen van onze rechtstaat. “Minder haat, minder angst? Dan gaan we dat SAMEN regelen.”Dat zou pas echt een teken van beschaving zijn. 

In de vroege ochtend van pasen

Stille zaterdag

Getsémane. Het point of no return voor Jezus.

Gisteravond bezocht ik met Henrike het paasconcert van de band Sela. Voor mij een effectieve manier om me te richten op Goede Vrijdag en Pasen. In de drukte van het leven de knop omzetten. Me bewust worden van de betekenis van het lijden van Jezus. Voor mij. Van het sterven van Jezus. Voor mij. Van de opstanding van Jezus. Voor mij.

Speciaal voor mij? Jazeker. Jezus onderging zijn lijden speciaal voor mij. Jezus aanvaardde de dood. Speciaal voor mij. Jezus stapte door de dood heen het leven in. Speciaal voor mij.

Speciaal voor mij? Is dat niet exclusief? Niet in de betekenis van “alleen maar voor míj”. Dat was zeker niet zijn bedoeling. Voor alle duidelijkheid: Hij leefde en stierf en leeft op dit moment speciaal voor jou! Tijdens zijn leven op aarde was Jezus veel onder de mensen. Hij ging met hen om. Sloot vriendschap. At met hen. En huilde met hen. Hij deelde zijn leven met hen. En daar ging hij behoorlijk ver in.

Vanochtend zocht ik het lied Getsémane op. Dat is de naam van de tuin die hij in de nacht voor zijn sterven opzocht. Daar stond Hij op de drempel van de dood. 33 jaar van voorbereiding stonden op het punt zich samen te persen in een paar uur van gevangenschap. Van pijn. Van spot. Van verraad. Van onderdrukking. Van onrecht. Van afwijzing. Van dorst. Van eenzaamheid.

Hij gaf zich eraan over. Vrijwillig. Zette hij zo “even” de knop op? Absoluut niet. Het kostte hem strijd. Wist hij in detail wat hem te wachten stond? Ik weet het niet. Misschien in grote lijnen. Maar hij wist wel dat het zwaar zou worden. In al de vezels van zijn lichaam voelde hij wat komen ging. Hij zweette zelfs bloed…

Daarom zocht hij steun bij drie hele goede vrienden. En bij zijn Hemelse Vader. Tijdens het eten heeft hij zijn vrienden al aangekondigd dat hij zou lijden en sterven. In de nachtelijke tuin vraagt hij of ze voor hem willen waken. Drie keer smeekt hij zijn “Abba” of er een uitweg is Ken jij het Nederlandse woord voor “Abba”? Papa. Vol vertrouwen spreekt hij die laatste nacht van zijn leven op aarde met zijn papa. En zijn papa luistert. Heel aandachtig. En hij antwoord. En hoe!

In Lucas 22, vers 43 staat: “Uit de hemel verscheen hem een engel om hem kracht te geven.”

Tussendoor gaat hij twee keer terug naar zijn vrienden. En je leest hoe het gevoel van eenzaamheid zich opbouwt. Wat blijkt? Ze zijn in slaap gevallen. In plaats van wakker te blijven zoals hij hen indringend had gevraagd. Tijdens het gesprek met zijn papa maakt hij ze twee keer wakker. Na het bezoek van de engel gaat hij voor de derde keer terug. En voor de laatste keer maakt hij ze wakker.

Jezus is er klaar voor. Met hulp van zijn Papa bereikt hij het point of no return. Soms wordt gezegd dat hij tijdens zijn hele leven op aarde heeft geleden. Zeker is dat het stijgingspercentage van zijn lijdensweg die nacht enorm toeneemt. Hij zag er die nacht als een berg tegenop. Nooit eerder was zijn weg zó stijl. Maar resoluut zegt hij tegen zijn vrienden:” Sta op, laten we gaan.” En met opgeheven hoofd loopt hij zijn arrestatieteam tegemoet. Er is geen weg meer terug. De knop is om.

  

"Ze kwamen bij een plek die Getsémane heette, en Jezus zei tegen zijn leerlingen: ‘Blijven jullie hier zitten, terwijl ik ga bidden.’ Hij nam Petrus, Jakobus en Johannes met zich mee. Hij voelde zich onrustig en angstig worden en zei tegen hen: ‘Ik voel me dodelijk bedroefd; blijf hier waken.’  Hij liep nog een stukje verder, liet zich toen op de grond vallen en bad dat dit uur zo mogelijk aan hem voorbij mocht gaan. Hij zei: ‘Abba, Vader, voor u is alles mogelijk, neem deze beker van mij weg. Maar laat niet gebeuren wat ik wil, maar wat u wilt.’ Hij liep terug en zag dat zijn leerlingen lagen te slapen. Hij zei tegen Petrus: ‘Simon, slaap je? Kon je niet één uur waken?  Blijf wakker en bid dat jullie niet in beproeving komen; de geest is wel gewillig, maar het lichaam is zwak.’  Weer ging hij weg om te bidden, met dezelfde woorden als daarvoor. Toen hij weer terugkwam, lagen ze opnieuw te slapen, want hun ogen vielen steeds dicht, en ze wisten niet wat ze hem moesten antwoorden. Toen hij voor de derde maal terugkwam, zei hij tegen hen: ‘Liggen jullie daar nog steeds te slapen en te rusten? Het is zover: het ogenblik is gekomen waarop de Mensenzoon wordt uitgeleverd aan de zondaars.  Sta op, laten we gaan; kijk, hij die me uitlevert, is al vlakbij."

Marcus 32:32-42 

Het lijden en sterven van Jezus wordt beschreven in 4 evangeliën:
Mattheus 26 en 27
Marcus 14 en 15
Lucas 22 en 23
Johannes 18 en 19

Petje af. Over Geert, respect en samen oud worden.

Badend in het zweet neem ik schuin tegenover hem plaats. Een man op leeftijd. Lid van dezelfde sportschool in de plint van een groot verzorgingstehuis. Jan, onze sportschoolhouder, heeft een abonnement op de Wakkerste krant van NL. Of ik ook een deel van de krant mag? Doorgaans een retorische vraag. Maar nu krijg ik resoluut een “Nee”. Vermoedelijk is de teleurstelling van mijn gezicht af te lezen. En het wordt toch een beetje “Ja”. Ik krijg het middenblad van het voorste krantgedeelte. Voor de helft gevuld met advertenties… Zo kom ik als nieuwsverslaafde natuurlijk niet aan mijn broodnodige dagelijkse dosis.

Even later heb ik toch geluk. Begeleidt door het nodige gemopper over de inhoud schuift hij de krant mijn kant op. Zijn wanklanken wekken mijn nieuwsgierigheid. De eenzijdige berichtgeving over Geert Wilders blijken het chagrijn op te wekken. Wat hij er dan van vindt? Eerlijke ogen kijken mij aan. Zonder schroom vertelt hij over zijn sympathie voor de ideeën van de PVV-voorman. Natuurlijk, Geert is te ver gegaan. Tegelijk noemt hij moeiteloos een scala aan voorbeelden uit eigen waarneming op die voeding geven aan zijn politieke voorkeur.

Zijn leeftijd. Zou me niet verbazen als hij de oorlog nog heeft meegemaakt, prik ik. Zeker. Bijna 80 inmiddels. Maar vroeger. Vroeger kreeg hij thuis respect met de paplepel ingegoten. Als je bij andere mensen aanbelde, deed je bij opening van de deur netjes je pet af. En op z’n 16^e nam zijn moeder hem mee de stad in. Om een hoed te kopen. Een hoed, had hij beleeft gevraagd. Ja, hoe kun je je hoed afnemen voor de dames als er geen een hebt? Niet dat die hoed ooit gedragen werd. Maar nog steeds laat hij de dames bij de lift hoffelijk voorgaan. Zelfs als ze hem erop attenderen dat hij hoger woont dan zij, houdt hij voet bij stuk. Dan stapt hij onderweg gerust even uit, om de dames doorgang te verlenen. Kom daar maar eens om bij deze …. En dan het gebrekkige Nederlands, de ongelijkwaardigheid tussen man en vrouw. Hij schudt het grijze hoofd.

Of hij zelf ook getrouwd is vraag ik voorzichtig. Al bijna 60 jaar, glimt hij. 20 jaar geleden huis en alles verkocht. Met vrouw en camper heel Europa doorkruist. En overal waar hij kwam bestelde hij het brood in de taal van het bakker. Boekjes mee en onderweg oefenen. Tellen tot tien was wel het minste wat je kunt doen. Respect tonen voor het land dat je bezoekt.

Even zie ik zijn ogen afdwalen. Samen oud worden dat is het belangrijkste wat er is, vervolgt hij. Meer tegen zichzelf dan tegen mij. Als je partner wegvalt… Maar als je 80 bent, dan denk je toch wel eens na over doodgaan, opper ik voorzichtig. Ja dat hoort erbij. Of hij er bang voor is?Nee, bang niet. Maar nu moet hij nodig even sporten. Hij werpt mij een laatste hartelijke lach toe. We spreken elkaar binnenkort weer, belooft hij me. En trekt vervolgens een voorzichtige sprint richting de hometrainer. Ik kijk hem na. En dan valt het me pas op. Welldressed man, zo in zijn trainingsjas met bijpassende broek. Mooie schoenen ook. Zou hij dat allemaal zelf hebben uitgekozen? Of heeft een vrouw-met-smaak hier de hand in gehad? Natuurlijk niet, zegt een stemmetje in mijn hoofd. Niet zo vooroordelen Kleen! Zo ben jij niet opgevoed ;) 

Sporten op je 80^e. Petje af voor deze oude baas.

Tijdens de preek van vanochtend over moeder Maria moest ik onwillekeurig (vraag me niet waarom) aan een andere Bijbelse Maria denken. En aan dit gedicht naar aanleiding van drie bijzondere woorden van Jezus. Het gedicht had ik al een tijd je geleden gemaakt. Het lag nog op de plank...

Ds. Wim Noordzij houdt deze maand een prekenserie over een aantal vrouwen rondom Jezus. Meer info vind je op de website van de Opstandingskerk: www.opstandingskerkzwolle.nl/dienst/09-03-2014-1000

Eremetaal voor illustere Zwolse tweeling

  

Het was een spannende dag voor de Zwolse tweeling. Na een zorgvuldige en intensieve voorbereiding was het vanmiddag erop of eronder. De zenuwslopende ochtend was vooral gericht op de mentale voorbereiding. Afgewisseld met wat ontspannende games op de Ipad. Koptelefoon op. Strakke koppies. Mobieltjes uit. Geen sociale media. Wel intensief contact met de beide ouders.

De jongste van het stel was als eerste aan de beurt. Startend in de buitenste baan verliepen de eerste meters vlekkeloos. Even leek er een moeizame wissel aan te komen. Maar behendig gaf de jongste nog wat gas bij. Vlak voor de scheidslijn dook de jongste de juiste baan in. Toen er werd aangetikt was wel duidelijk dat een plek op het ereschavot vandaag zeker tot de mogelijkheden behoorde.

Na de pauze was de oudste aan de beurt. Hij stond voor een zware opgave na de prestatie die hij eerder in het toernooi had neergezet. Toch wist hij dat dit weer een race op zich was. Langer ook dan de vorige. Opperste concentratie. Vanaf de tribune luidkeels aangemoedigd door de meegereisde familie dook hij er vol in. Een kleine misslag. Zou hij ten onder gaan aan de spanning. Helemaal niet. Hij rechtte de rug. Na de eerste volle ronde leek het een nek-aan-nek race te worden. Voor het publiek was het amper te zien wie nu als eerste de finish bereikte. 

De jury wilde niet over een nacht ijs gaan en trok zich korte tijd terug voor beraad. Maar toen kwam het verlossende woord. Zowel de jongste als de oudste van de illustere Zwolse tweeling hadden stand gehouden. Beiden kregen het eremetaal omgehangen. Zowel bij de familie als de tweeling zelf was de ontlading groot. Vader en moeder omhelsden de tweeling. En ook de andere familieleden deelden in de vreugde. En in Zwolle bleef